سنگ ها و معرفی و آشنایی با انواع آن

o تعریف سنگ:سنگ عبارت است از یک جسم طبیعی است که از یک کانی یا مجموعه ای از چند کانی تشکیل شده است.

o عمر سنگها موجود در کره زمین مساوی پیدایش کره زمین می باشد دراین صورت این سنگ ها شاهد تمام تحولات کره زمینی بوده و بالاخره این سنگها مانند شناسنامه این کره خاکی هستند .

o برای باستان شناسان، فسیل شناسان،معدن شناسان، جغرافی دانان،کشاورزان و خیلی از علوم دیگر جالب می باشد که هر کدام از این رشته ها نیاز به مطالعه وسیع و طولانی در شناخت سنگ و سایرمختصات ان
از دیدگاههای خود را دارند ولی از نظر مهندسین ساختمان مطالعه در سنگ بسیار اندک بوده و تقریبا به

رنگ و پایداری آن در مقابل عوامل جوی و همچنین پایداری ان در مقابل سایشو غیره محدود می شود . o95درصد سنگهای موجود در عمق ۱۰۰ متر به پایین سنگهای آذرین هستند. o در سطح زمین ۷۵ درصد سنگها را سنگهای رسوبی و ۲۵ درصد بقیه را سنگهای آذرین و سنگهای دگرگونی

تشکیل می دهند.

سنگ یکی از قدیمی ترین و با استحکام ترین مصالح ساختمانی است و طرفداران زیادی دارد.

▪ انواع سنگ ها

❖سنگهای آذرین

o سنگهای آذرین که به انها سنگهای آتشفشانی هم می گویند سنگهایی هستند که از سرد شدن موادگداخته که از قسمت مذاب زمین به بیرون فوران کرده است ایجاد شده است.

o سنگهای آذرین در اثر سرد شدن مواد مذاب درون زمین ایجاد می گردند. o بطور کلی منشاء تمام سنگ های روی زمین آذرین هستند. o انواع سنگ های آذرین بر اساس جنس ترکیبات:

۱- سنگ های آذرین اسیدی ۲- سنگ های آذرین متوسط ۳- سنگ های آذرین بازی ۴- سنگ های آذرین فوق بازیک

o سنگهای آذرین بر حسب نوع سرد شدن به سه دسته تقسیم می شوند:

۱- سنگهای آذرین درونی: این سنگها در درون پوسته زمین در اثر سرد شدن تدریجی وآهسته مواد مذاب ایجاد شده اند. در اینگونه سنگ ها کریستال ها به وفور یافت می شوند.

۲- سنگهای آذرین بیرونی: مواد مذاب تشکیل دهنده این نوع سنگ از زمین خارج شده و در اثر مجاورت با هوا به سرعت سرد شده اند. در این گونه سنگها کریستالی وجود ندارد.

۳- سنگهای آذرین میانی: این سنگ ها اندکی در دل زمین خنک شده اند لیکن در اثرعوامل مختلف از زمین خارج شده و به سرعت سرد شده اند. شکل این سنگ ها میانه دوسنگ درونی و بیرونی است. (سنگهایی هستند که مواد مذاب آن به پوسته داخلی زمین نفوذ کرده و در آن جا بتدریج مشغول سرد شدن بودندمانند نوع اول ولی قبل از آنکه خمیر آن کاملا سرد شده کریستالهای آن کاملا مجال تشکیل شدن داشته باشند در اثر یک دگر گونی دیگر به بیرون رانده شده و بقیه خمیر به سرعت سرد شده

است شکل این سنگها مخلوطی از دو نوع بالا می باشد.)

o خواص عمومی سنگ های آذرین : – سنگ های آذرین توده ای بوده و لایه بندی نشده است. – به دلیل حرارت بالای سنگهای آذرین، آنها فاقد فسیل هستند. – سنگهای آذرین فاقد رگه های مختلف بوده و یک پارچه هستند.
– سنگهای آذرین با توجه به نوع سرد شدنشان می توانند تمام بلوری و یا نیمه بلوری باشند.

❖سنگهای رسوبی
o منشاء اصلی این سنگ ها رسوبات ناشی از فرسایش طبیعی می باشد که طی سالیان سال بر روی هم جمع

شده و در اثر فشار لایه های فوقانی به سنگ های رسوبی تبدیل شده اند.

o خواص عمومی سنگهای رسوبی: – کلیه سنگ های رسوبی لایه لایه هستند.
– ممکن است در سنگ های رسوبی اجساد حیوانات یافت گردد.
– جنس سنگ یکنواخت نیست و ممکن است در میان آن لایه های خاک نیز باشد.
– ممکن است در لابه لای آنها اجساد گیاهان نیز یافت گردد.

o مقایسه سنگ های آذرین با سنگ های رسوبی: – سنگهای آذرین از سنگهای رسوبی سخت تر هستند.
– مکندگی آب در سنگهای آذرین کمتر از سنگهای رسوبی است.
– وزن مخصوص سنگهای آذرین بیستر از سنگهای رسوبی است.

❖سنگهای دگرگونی

o اگر سنگ های رسوبی و یا آذرین از محل تولید خود جابجا گردیده و به محل هایی در عمق زمین منتقل شوند در اثر تغییرات دما، فشار و رطوبت به سنگ های دگرگونی تبدیل می گردند.

o شیست، سنگ لوح و مرمر از سنگ های دگرگونی هستند. o سنگ های رسوبی دگرگون شده را پارا و سنگ های آذرین دگرگون شده را ارتو می نامند.

❖سنگ لاشه

o این سنگ بدون اینکه کاری بر روی آن انجام گیرد به همان شکلی که ازمعدن استخراج می گردد مورد استفاده قرار می گیرد.

o ابعاد این گونه سنگ باید طوری باشد که یک کارگار قادر به حمل آن باشد.

▪ نامگذاری سنگ ها در صنعت ساختمان o در صنعت ساختمان سنگ ها بر حسب دو مشخصه زیر نامگذاری می شوند:

– بر حسب شکل هندسی: سنگ پلاک، سنگ قرنیز و… – بر حسب محل معدن آنها: سنگ باغ ابریشم، سنگ سنندج و…

▪ استخراج سنگ از معدن

o سنگ های ساختمانی را در قطعات چند متری (حدوداً ۳ متری) به روشهای مختلف همچون انفجار از معدن جدا کرده به کارخانجات سنگ بری انتقال می دهند.

o امروزه روش هایی با تخریب کمتر نیز برای استخراج به کار می رود. ▪ برش سنگ

o دستگاه سیم برش الماسه وسیله ای برای برش سنگ در معادن سنگ می باشد. o سنگ های آورده شده از معدن را قله می نامند. این سنگ ها درکارخانجات سنگ بری با روش های گوناگون

برش می خورند.

▪ محل های مصرف سنگ o سنگ آزاره: در محل برخورد ساختمان با زمین نصب می گردد.

o سنگ قرنیز: جهت جلوگیری از ورود رطوبت به دیوارها از این سنگ استفاده می شود. o کف درگاه و کف پنجره: جلوی پنجره ها نصب می گردد. o سنگ پله: به علت عبور و مرور زیاد باید از مواد مقاوم ساخته شود. oفرش کف: برای انجام نظافت مناسب در اماکنی چون بیمارستان کاربرد دارد. o نصب سنگ بر روی دیوار: جهت پوشش دیوارهای ساختمان o پاگردها: در راه پله ها و در پاگرد آنها می توان از سنگ استفاده نمود.

▪ ویژگی های سنگ های ساختمانی:

– باید بی رگه بوده و یکنواخت باشند – دارای حفره و سوراخ نبوده و سست نباشد – در بین ان گره(قلوه سنگ) وجود نداشته باشد – صدای سنگ روشن باشد(صدای زنگ بدهد). – برحسب محل مصرف در مقابل عوامل جوی مقاوم باشد – برحسب محل مصرف نیروهای فشاری را بتواند تحمل کند – برحسب محل مصرف در مقابل سایش مقاوم باشد – به آسانی شکل پذیر باشد – رنگ ثابت داشته باشد – به آسانی قابل استخراج باشد

– خاصیت مکندگی متناسب با محل مصرف داشته باشد – رنگ سنگ

• سنگهای طبیعی به سه دسته زیر تقسیم می گردند: ۱. سنگهای بی رنگ ۲. سنگهایمات ۳. سنگهای براق

– مقاومت در مقابل عوامل جوی – سایندگی سنگ

▪ وزن مخصوص سنگهای ساختمانی o وزن مخصوص سنگهای ساختمانی مابین ۱.۷ الی ۳ تن بر متر مکعب می باشد.

o هرچه وزن مخصوص سنگ بیشتر باشد، سنگ جلاپذیرتر خواهد بود. ▪ سختی سنگ o فردریک موس مهندس معدن شناس آلمانی سختی اجسام را به ده دسته زیر تقسیم نمود:

– اجسامی که با فشار دست سائیده می گردند. – اجسامی که با ناخن خط بر می دارند. – اجسامی که با تیغه چاقو به سادگی سائیده می شوند. – اجسام معدنی که با چاقو سائیده می شوند. – اجسامی که با چاقو به سختی خراش بر می دارند. – اجسامی که با شیشه سائیده می شوند. – اجسامی که روی شیشه خط می اندازند. – اجسامی که به آسانی روی شیشه و یا کوارتز خط می اندازند. – اجسامی که خیلی آسان روی شیشه خط می اندازند. – اجسامی که روی همه اجسام معدنی دیگر خط می اندازند.

منبع: ایران مصالح